Tại bất kỳ phòng khám nhi khoa răng hàm mặt nào, chúng ta cũng thường xuyên bắt gặp những bà mẹ bế đứa con lên ba tuổi với hàm răng cửa mủn nát, rớm nước mắt thanh minh: "Chắc cháu nó di truyền gen răng kém từ bố, chứ tôi cấm tiệt không cho cháu ăn kẹo bao giờ". Đây là một trong những lời tự bào chữa ngây ngô và sai lầm nhất về mặt sinh học. Sự thật phũ phàng đã được giới khoa học chứng minh thông qua các phép thử giải trình tự DNA: Bệnh lý Sâu răng không phải là một căn bệnh do khiếm khuyết di truyền của bộ gen người. Về bản chất cốt lõi, nó là một căn bệnh TRUYỀN NHIỄM (Infectious Disease) mang tính lây lan sinh thái học, và thủ phạm lây truyền vi khuẩn cho đứa trẻ, đau lòng thay, lại chính là những người trực tiếp chăm sóc chúng.

Mọi thứ bắt đầu từ một khái niệm quan trọng trong Vi sinh học Nhi khoa: "Cửa sổ lây nhiễm" (Window of Infectivity). Khi một đứa trẻ sinh ra đời, khoang miệng của chúng hoàn toàn vô trùng. Vài tháng sau, các hệ vi khuẩn hiếu khí tự nhiên bắt đầu cư trú, tạo lập một môi trường sinh thái cân bằng hoàn hảo. Sự cân bằng này rất mong manh. Cho đến khi những chiếc răng sữa đầu tiên nhú lên (khoảng tháng thứ 6), bề mặt men răng cứng cung cấp một "bãi đáp" lý tưởng cho sự định cư của Streptococcus mutans – chủng vi khuẩn đầu sỏ chuyên lên men đường tạo ra axit phá hủy răng. Thời điểm từ 6 tháng đến 30 tháng tuổi chính là cánh cửa mở toang để vi khuẩn S. mutans xâm nhập và chiếm lĩnh hệ sinh thái miệng của trẻ.

Nhưng S. mutans từ đâu mà đến? Chúng không tự nhiên sinh ra từ không khí hay thức ăn. Thông qua phân tích bản đồ gen (Genomic mapping), các nhà vi sinh học đã chỉ ra rằng 70% chủng S. mutans trong miệng của một đứa trẻ có cấu trúc DNA trùng khớp hoàn toàn với chủng vi khuẩn cư trú trong miệng của người mẹ (hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng). Quá trình này được gọi là "Lây nhiễm dọc" (Vertical Transmission). Những thói quen yêu thương mù quáng của người lớn chính là phương tiện vận chuyển vi khuẩn tàn khốc nhất: Hành động nhai mớm thức ăn cho con, thổi cháo cho nguội rồi đút cho trẻ, nếm thử bình sữa xem có nóng không, hay thậm chí là những nụ hôn âu yếm trực tiếp lên môi trẻ. Chỉ cần một lượng nước bọt cực nhỏ từ khoang miệng đang chứa đầy các lỗ sâu răng chưa được trám của người mẹ bắn sang, hàng triệu mầm bệnh S. mutans đã đổ bộ thành công.

Khi vi khuẩn đã thiết lập được thuộc địa trong miệng trẻ, nó sẽ thay đổi hoàn toàn hệ vi sinh (Dysbiosis). Kết hợp với thói quen ngậm bình sữa ban đêm chứa đầy đường Lactose, vi khuẩn sẽ liên tục tạo axit, dẫn đến thảm họa Răng sữa bị sâu hàng loạt (Hội chứng sâu răng do bú bình - Early Childhood Caries). Bài học y khoa ở đây mang tính cách mạng về mặt tư duy: Nếu muốn con cái có một hàm răng khỏe mạnh, người lớn không thể chỉ bắt trẻ kiêng ăn đường. Bậc làm cha mẹ phải tiến hành một cuộc "thanh tẩy sinh học" cho chính bản thân mình. Việc hàn trám triệt để mọi lỗ sâu răng, cạo vôi răng kiểm soát mảng bám của người mẹ trong thời kỳ mang thai và trước khi sinh con là biện pháp vĩ đại nhất để cắt đứt chuỗi lây nhiễm di truyền chéo, bảo vệ hệ sinh thái trong trắng cho nụ cười của thế hệ tương lai.

Tham khảo: https://nhakhoacamtubshung.vn/kien-thuc-nha-khoa/benh-rang-mieng-thuong-gap/rang-sua-bi-sau/