Chống thấm hố thang máy là hạng mục không thể làm qua loa trong quá trình xây dựng nhà ở, nhà phố, biệt thự hoặc công trình dân dụng có lắp thang máy. Hố thang thường nằm ở vị trí thấp nhất của công trình, tiếp xúc trực tiếp với nền đất, mạch nước ngầm, nước mưa thấm từ sàn và hơi ẩm tích tụ lâu ngày. Nếu không xử lý chống thấm ngay từ đầu, khu vực này rất dễ bị đọng nước, ẩm mốc, ăn mòn thiết bị và ảnh hưởng đến độ an toàn khi vận hành thang máy.

Vì sao hố thang máy dễ bị thấm nước?

Hố thang máy có cấu tạo đặc biệt hơn nhiều khu vực khác trong nhà. Đây là phần âm sâu xuống nền, thường thấp hơn cốt sàn tầng trệt từ vài chục cm đến hơn 1m tùy thiết kế. Chính vì nằm ở điểm thấp nên nước từ đất nền, nước mưa, nước rò rỉ đường ống hoặc nước thấm qua mạch ngừng bê tông đều có xu hướng tập trung về đây.

Nguyên nhân phổ biến nhất là bê tông đáy hố và vách hố không đủ đặc chắc. Khi thi công không đầm kỹ, không xử lý mạch ngừng hoặc không dùng phụ gia chống thấm phù hợp, nước có thể len qua mao dẫn bê tông. Ngoài ra, nhiều công trình chỉ xây hố thang bằng gạch rồi trát vữa thông thường, không có lớp chống thấm chuyên dụng nên sau một thời gian sử dụng sẽ xuất hiện ẩm chân tường, bong tróc vữa và đọng nước dưới đáy.

Tác hại khi không chống thấm hố thang máy

Hố thang bị thấm không chỉ gây mất vệ sinh mà còn tiềm ẩn rủi ro kỹ thuật. Nước và hơi ẩm có thể làm han gỉ ray dẫn hướng, puly, khung cơ khí, bulong neo và các chi tiết kim loại trong hệ thống thang. Với thang máy gia đình, độ ẩm cao còn ảnh hưởng đến cảm biến, công tắc hành trình, hộp điện, dây tín hiệu và các thiết bị an toàn ở đáy hố.

Nếu tình trạng thấm kéo dài, hố pít có thể xuất hiện mùi hôi, rong rêu, nấm mốc và nước tù đọng. Khi kỹ thuật viên bảo trì xuống kiểm tra, môi trường ẩm ướt cũng làm tăng nguy cơ mất an toàn lao động. Nghiêm trọng hơn, nước có thể gây chập điện hoặc làm hệ thống thang dừng đột ngột, khiến chi phí sửa chữa cao hơn rất nhiều so với chi phí chống thấm ban đầu.

Thời điểm nên chống thấm hố thang máy

Thời điểm tốt nhất để chống thấm hố thang máy là ngay sau khi hoàn thiện phần bê tông đáy và vách hố, trước khi lắp đặt thiết bị thang. Đây là giai đoạn dễ xử lý nhất vì bề mặt còn trống, chưa bị vướng ray, khung thép hay hệ thống điện.

Nếu công trình đã đưa vào sử dụng mới phát hiện thấm, vẫn có thể xử lý nhưng chi phí và độ phức tạp sẽ cao hơn. Đơn vị thi công cần kiểm tra nguồn thấm, tháo dỡ một số chi tiết nếu cần, vệ sinh hố pít, xử lý nước đang rò rỉ rồi mới thi công lớp chống thấm. Vì vậy, với công trình xây mới, không nên chờ đến khi có dấu hiệu thấm mới xử lý.

Các vị trí cần xử lý kỹ trong hố thang

Khi chống thấm hố thang máy, không chỉ quét vật liệu lên bề mặt là đủ. Cần tập trung vào các vị trí dễ thấm nhất gồm đáy hố pít, chân tường tiếp giáp đáy, mạch ngừng bê tông, cổ ống kỹ thuật, khe nứt nhỏ và các góc giao giữa sàn với vách.

Phần chân tường là khu vực rất dễ bị thấm ngược do áp lực nước từ bên ngoài đẩy vào. Do đó, các góc cần được bo vữa tạo góc lượn trước khi phủ vật liệu chống thấm. Nếu có khe nứt, cần đục mở theo hình chữ V, vệ sinh sạch bụi rồi trám bằng vữa không co ngót hoặc vật liệu trương nở phù hợp. Với công trình có mạch nước ngầm mạnh, nên kết hợp thêm phụ gia đông kết nhanh để chặn dòng nước trước khi thi công lớp phủ chính.

Quy trình chống thấm hố thang máy cơ bản

Quy trình chống thấm hiệu quả thường bắt đầu bằng việc khảo sát hiện trạng. Đơn vị thi công cần xác định hố thang mới xây hay đã sử dụng, có nước rò rỉ chủ động hay chỉ ẩm bề mặt, bê tông có nứt không và hệ thống thoát nước quanh công trình có ổn định không.

Sau đó, bề mặt được vệ sinh sạch bụi bẩn, vữa thừa, dầu mỡ và lớp xi măng yếu. Các điểm rỗ tổ ong, nứt chân chim, mạch ngừng và góc cạnh phải được xử lý riêng. Tiếp theo là bước tạo ẩm bề mặt nếu dùng vật liệu gốc xi măng, hoặc làm khô tương đối nếu dùng màng phủ gốc polyurethane, epoxy hay vật liệu yêu cầu nền khô.

Lớp chống thấm thường được thi công từ 2 đến 3 lớp, mỗi lớp vuông góc hoặc phủ kín theo hướng khác nhau để tránh bỏ sót. Sau khi hoàn thiện, cần bảo dưỡng đúng thời gian khuyến nghị của nhà sản xuất trước khi thử nước hoặc bàn giao cho đội lắp đặt thang máy.

Nên dùng vật liệu chống thấm nào?

Vật liệu chống thấm hố thang máy cần chịu được áp lực nước ngược, bám dính tốt trên bê tông và phù hợp với môi trường ẩm. Một số nhóm vật liệu thường dùng gồm chống thấm gốc xi măng hai thành phần, vữa tinh thể thẩm thấu, phụ gia đông kết nhanh, vật liệu trương nở xử lý khe nứt và màng phủ đàn hồi.

Với hố thang mới xây, có thể dùng hệ vật liệu gốc xi măng hoặc tinh thể thẩm thấu vì dễ thi công, bám tốt trên nền bê tông và phù hợp với bề mặt ẩm. Với hố thang đã bị thấm mạnh, cần ưu tiên xử lý điểm rò trước, sau đó mới phủ lớp chống thấm toàn diện. Không nên chỉ dùng sơn chống thấm thông thường vì hố thang là khu vực chịu áp lực nước cao hơn tường nhà thông thường.

Lưu ý khi nghiệm thu sau chống thấm

Sau khi hoàn thiện, cần kiểm tra kỹ bề mặt xem có vị trí bong rộp, nứt, rỗ hoặc thiếu lớp phủ không. Nếu điều kiện cho phép, nên thử nước trong thời gian phù hợp để đánh giá khả năng chống thấm trước khi lắp thang. Trong quá trình thử, cần quan sát cả đáy hố, vách hố và mặt ngoài nếu có thể tiếp cận.

Ngoài ra, không nên khoan cắt, đục phá hoặc lắp đặt thiết bị trực tiếp lên lớp chống thấm khi chưa có biện pháp bảo vệ. Nếu bắt buộc phải khoan neo, cần trám kín lại các vị trí xuyên thủng để tránh tạo đường thấm mới.

Chống thấm hố thang máy nên được thực hiện ngay từ giai đoạn xây thô để bảo vệ kết cấu, thiết bị và an toàn vận hành lâu dài. Muốn đạt hiệu quả bền vững, cần xử lý đúng các vị trí dễ thấm, chọn vật liệu phù hợp và thi công theo quy trình kỹ thuật. Làm kỹ ngay từ đầu luôn tiết kiệm hơn rất nhiều so với việc sửa chữa khi hố thang đã bị ngấm nước, han gỉ và ảnh hưởng đến hệ thống thang máy.