Nguồn gốc xuất xứ GO8: Hành trình từ những cuộc họp bí mật đến đỉnh cao giáo dục Úc

Ít người biết rằng GO8 không phải là một tổ chức do chính phủ lập ra. Tên đầy đủ của nhóm là Group of Eight, tập hợp tám trường đại học nghiên cứu công lập hàng đầu nước Úc, nhưng câu chuyện khởi thủy của nó lại bắt đầu từ những buổi trà chiều không chính thức giữa các vị hiệu trưởng.

Vào đầu thập niên 1990, nước Úc chứng kiến làn sóng sáp nhập và nâng cấp hàng loạt trường cao đẳng lên đại học. Số lượng trường tăng vọt từ 19 lên 39 chỉ trong vài năm ngắn ngủi. Giữa bối cảnh đó, hiệu trưởng của những trường có truyền thống nghiên cứu lâu đời bắt đầu gặp gỡ nhau thường xuyên hơn, không phải để hình thành một liên minh chính thức mà là để bàn cách bảo vệ ngân sách nghiên cứu đang ngày càng bị phân tán.

Năm 1994, lần đầu tiên nhóm sáu trường gồm Đại học Sydney, Đại học Melbourne, Đại học Adelaide, Đại học Queensland, Đại học New South Wales và Đại học Western Australia ngồi lại cùng nhau. Họ không công bố danh sách thành viên ra công chúng. Mỗi cuộc họp diễn ra kín đáo tại nhà riêng của các hiệu trưởng, xoay quanh chiến lược vận động chính phủ tăng ngân sách cho nghiên cứu đại học.

Năm 1997, Đại học Monash và Đại học Quốc gia Úc được chính thức mời tham gia. Con số sáu biến thành tám, và cái tên Group of Eight dần xuất hiện trong các văn bản nội bộ. Tuy nhiên, GO8 chỉ thực sự được biết đến rộng rãi khi tổ chức này ra mắt công khai vào tháng 9 năm 1999 tại Canberra, đánh dấu nguồn gốc xuất xứ GO8 như một thực thể pháp lý có tiếng nói riêng trong chính sách giáo dục quốc gia.

Điều thú vị là GO8 không có văn phòng điều hành hay đội ngũ nhân sự thường trực trong hơn mười năm đầu. Các thành viên luân phiên đăng cai hội nghị, và một ủy ban gồm ba người phụ trách toàn bộ hoạt động điều phối. Triết lý xuyên suốt thời kỳ đó rất đơn giản: các trường lớn tự xoay xở, không cần bộ máy cồng kềnh, không cần sự bảo trợ từ chính quyền.

Nền tảng học thuật của từng thành viên mới là thứ thực sự tạo nên vị thế cho GO8. Đại học Sydney thành lập năm 1850, Melbourne năm 1853, Adelaide năm 1874 và Queensland năm 1909. Trong khi đó, Đại học Quốc gia Úc ra đời năm 1946 với sứ mệnh duy nhất là nghiên cứu sau đại học, còn Monash chỉ mới thành lập năm 1958 nhưng lại là trường trẻ nhất và có tốc độ phát triển nhanh nhất trong nhóm.

Các con số thống kê phản ánh rõ sự mất cân bằng trong hệ thống giáo dục Úc. Tám trường GO8 hiện nắm giữ khoảng 70% tổng vốn tài trợ nghiên cứu cạnh tranh quốc gia từ hai quỹ ARC và NHMRC. Họ tạo ra hơn 60% sản lượng công bố khoa học của toàn quốc, đồng thời đào tạo trên 30% tổng số nghiên cứu sinh tiến sĩ mỗi năm.

Lấy ví dụ từ lĩnh vực y sinh, riêng Đại học Melbourne và Đại học Sydney đã đóng góp hơn 15.000 bài báo khoa học trong giai đoạn 2015–2020. Đại học Queensland gây tiếng vang toàn cầu với vaccine Gardasil do giáo sư Ian Frazer phát triển, một sản phẩm thương mại hóa thành công tại hơn 130 quốc gia. Đại học New South Wales lại dẫn đầu trong nghiên cứu năng lượng mặt trời, từng thiết lập kỷ lục hiệu suất tấm pin đạt mức 34,5% được xác nhận vào năm 2022.

Bàn về nguồn gốc xuất xứ GO8, có một chi tiết mà nhiều tài liệu thường bỏ qua: tiền thân của nhóm là Ủy ban các Phó hiệu trưởng Úc, hoạt động từ những năm 1920. Khi ủy ban này bị chi phối bởi nguyên tắc biểu quyết ngang nhau giữa 39 trường đại học khác biệt về quy mô, nhóm lớn cảm thấy tiếng nói của mình ngày càng bị loãng. GO8 ra đời như một phản ứng tự nhiên, tạo ra một diễn đàn riêng cho các trường có định hướng nghiên cứu mạnh và nhu cầu ngân sách đặc thù.

Không phải ai cũng ủng hộ mô hình này. Nhiều trường nhỏ gọi GO8 là câu lạc bộ độc quyền làm giàu thêm cho kẻ giàu, trong khi các hiệu trưởng GO8 khẳng định họ chỉ đang bảo vệ lợi thế cạnh tranh quốc gia. Thực tế, mức phí hội viên hàng năm mà mỗi trường đóng góp lên tới 250.000 đô la Úc, được dùng để tài trợ cho các chiến dịch vận động chính sách, khảo sát quốc tế và chương trình học bổng nhằm thu hút nhân tài từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Cho đến nay, vị thế của GO8 vẫn rất vững chắc. Theo bảng xếp hạng THE công bố năm 2024, tất cả tám thành viên đều nằm trong nhóm 200 trường tốt nhất toàn cầu, trong đó Melbourne đứng thứ 37, Sydney thứ 60 và Đại học Quốc gia Úc xếp thứ 62. Nhóm cũng ký kết các thỏa thuận hợp tác chiến lược với Russell Group tại Anh và U15 tại Canada, nhờ đó duy trì ảnh hưởng trong các cuộc đàm phán về chuẩn học thuật và công nhận văn bằng xuyên biên giới.

Nhìn lại toàn bộ hành trình, có thể thấy nguồn gốc xuất xứ GO8 không bắt nguồn từ một sắc lệnh hành chính hay một khoản đầu tư khổng lồ nào. Nó xuất phát từ tham vọng rất con người của một nhóm nhỏ hiệu trưởng muốn bảo toàn chất lượng nghiên cứu trong cơn lốc mở rộng giáo dục đại học. Từ tám chiếc ghế trong phòng khách tại Melbourne tới vị trí dẫn dắt nền khoa học Úc suốt hơn hai thập kỷ, GO8 chứng minh rằng lịch sử hình thành gắn với nhu cầu thực tế đôi khi tạo ra sức mạnh bền bỉ hơn cả những chiến lược phát triển được lên kế hoạch kỹ lưỡng.