LƯU Ý KHI VẬN HÀNH XE NÂNG DẦU TRONG NHÀ KHO, KHU VỰC KÍN VÀ NƠI THÔNG GIÓ HẠN CHẾ

Xe nâng dầu được sử dụng rộng rãi trong kho bãi, xưởng sản xuất và khu vực bốc xếp hàng hóa nhờ khả năng làm việc ổn định trong nhiều điều kiện. Tuy nhiên, khi vận hành trong nhà kho kín, phòng lưu trữ hoặc nơi thông gió hạn chế, khí thải từ động cơ đốt trong có thể tích tụ và ảnh hưởng đến chất lượng không khí. Theo hướng dẫn an toàn của OSHA, không nên vận hành động cơ đốt trong trong không gian kín hoặc thông gió kém trong thời gian dài [1] [2]. Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình kiểm soát chặt chẽ trước, trong và sau khi sử dụng xe nâng dầu.

1. Đánh giá khu vực trước khi đưa xe vào làm việc

Trước tiên, cần khảo sát diện tích, chiều cao trần, số lượng cửa ra vào, ô thông gió và hướng lưu chuyển không khí trong nhà kho. Một khu vực có cửa lớn nhưng thường xuyên đóng kín vẫn có thể trở thành nơi tích tụ khí thải. Những vị trí như phòng chứa hàng nhỏ, container, tầng hầm, kho có rèm chắn kín hoặc khu vực bị bao quanh bởi vật liệu khó lưu thông không khí cần được đánh giá đặc biệt cẩn thận.
Người phụ trách an toàn nên xác định khu vực nào được phép vận hành, khu vực nào chỉ được sử dụng trong thời gian ngắn và khu vực nào không được đưa xe nâng dầu vào. Việc đánh giá cần tính đến số lượng xe hoạt động cùng lúc, thời gian làm việc, lưu lượng hàng hóa và sự hiện diện của người lao động. Không nên chỉ dựa vào cảm giác thông thoáng hoặc mở một cánh cửa nhỏ rồi xem đó là giải pháp đầy đủ.

2. Bảo đảm hệ thống thông gió hoạt động hiệu quả

Thông gió là yếu tố quan trọng nhất khi vận hành xe nâng dầu trong nhà kho. Khu vực làm việc cần có sự trao đổi không khí phù hợp, kết hợp giữa cửa thông gió tự nhiên, quạt cấp khí và hệ thống hút khí thải nếu điều kiện công trình yêu cầu. Theo hướng dẫn thực hành về thông gió cơ sở, cần đánh giá luồng không khí của cả khu vực sản xuất và kho hàng, đồng thời chú ý nguy cơ khí thải tăng lên khi cửa và lỗ thông gió bị đóng trong thời tiết lạnh [3].
Quạt thông gió phải được bố trí sao cho không khí bẩn được đưa ra ngoài thay vì đẩy khí thải sang khu vực có người làm việc. Không nên đặt miệng hút gần cửa lấy gió hoặc hướng thải về khu dân cư, khu vực nghỉ ngơi và nơi lưu trữ hàng nhạy cảm. Trước mỗi ca, người phụ trách cần kiểm tra quạt, đường ống, cửa chớp và thiết bị cảnh báo để bảo đảm hệ thống đang hoạt động đúng.

3. Kiểm tra xe nâng dầu trước mỗi ca

Xe nâng chỉ được đưa vào khu vực kín sau khi đã kiểm tra tình trạng kỹ thuật. Động cơ cần khởi động ổn định, không có khói bất thường, tiếng nổ không đều hoặc mùi nhiên liệu nồng. Ống xả, cổ góp, gioăng và các mối nối phải kín, không bị nứt gãy hay rò rỉ. Một lỗi nhỏ trong hệ thống xả cũng có thể khiến khí thải thoát ra ngay trong khu vực người lao động đứng và di chuyển.
Ngoài động cơ, người vận hành cần kiểm tra mức dầu, nước làm mát, dây curoa, lọc gió, bộ lọc nhiên liệu, còi, đèn, phanh và hệ thống lái. Lọc gió bẩn có thể làm quá trình cháy kém hiệu quả, còn động cơ hoạt động không ổn định có thể làm tăng lượng khói và mùi. Mọi dấu hiệu bất thường cần được ghi nhận và xử lý trước khi xe làm việc trong không gian hạn chế.

4. Không để xe nổ máy không tải trong thời gian dài

Một sai lầm phổ biến là để xe nâng nổ máy chờ hàng, chờ người hoặc chờ mở cửa kho. Trong khu vực thông gió kém, thời gian nổ máy không tải kéo dài làm khí thải tích tụ nhanh hơn mà không tạo ra hiệu quả công việc tương ứng. Người vận hành nên tắt động cơ khi phải dừng lâu, trừ trường hợp cần duy trì trạng thái kỹ thuật theo quy trình được phê duyệt.
Khi di chuyển, cần lựa chọn lộ trình ngắn, tránh chạy vòng hoặc tăng tốc mạnh không cần thiết. Tốc độ vừa phải giúp giảm rung lắc, giảm nguy cơ va chạm và hỗ trợ kiểm soát khí thải. Không nên để nhiều xe tập trung cùng lúc trong một khu vực nhỏ nếu hệ thống thông gió chưa được thiết kế cho điều kiện đó.

5. Kiểm soát thời gian tiếp xúc và tổ chức luồng di chuyển

Trong các không gian hẹp, cần hạn chế thời gian người lao động tiếp xúc với khu vực có xe nâng dầu đang hoạt động. Có thể phân chia khung giờ bốc xếp, bố trí lối đi riêng cho xe và người, đồng thời đặt biển cảnh báo tại cửa ra vào. Khu vực vận hành phải luôn thông thoáng, không bị hàng hóa che chắn cửa gió hoặc cản trở đường thoát khí.
Người lái xe cần giữ tầm nhìn, quan sát người đi bộ và sử dụng còi tại giao điểm khuất. Hàng hóa phải được xếp ổn định, không vượt quá khả năng nâng của xe và không che kín hướng quan sát. Mặc dù khí thải là mối nguy chính trong khu vực kín, va chạm, đổ hàng và kẹt người vẫn là các rủi ro cần được kiểm soát song song.

6. Sử dụng thiết bị cảnh báo và theo dõi chất lượng không khí

Khu vực có xe nâng dầu nên được đánh giá chất lượng không khí bằng thiết bị đo phù hợp, đặc biệt khi nhà kho có thông gió hạn chế hoặc vận hành liên tục. Cảm biến cảnh báo khí carbon monoxide có thể hỗ trợ phát hiện tình trạng bất thường, nhưng không thay thế cho hệ thống thông gió và quy trình an toàn. Thiết bị đo cần được lắp đặt, kiểm tra và hiệu chuẩn theo hướng dẫn của nhà cung cấp.
Nếu người lao động xuất hiện các biểu hiện như đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt mỏi bất thường hoặc khó chịu khi làm việc, phải dừng xe, đưa mọi người ra khu vực có không khí sạch và thông báo ngay cho người phụ trách. Không nên tiếp tục vận hành chỉ vì triệu chứng chưa nghiêm trọng, cũng không được tự ý quay lại khu vực trước khi nguyên nhân được kiểm tra.

7. Bảo dưỡng định kỳ và đào tạo người vận hành

Bảo dưỡng đúng chu kỳ giúp động cơ đốt trong hoạt động ổn định và hạn chế phát sinh khí thải bất thường. Doanh nghiệp cần kiểm tra hệ thống xả, thay dầu, lọc dầu, lọc nhiên liệu và lọc gió theo tài liệu kỹ thuật của xe. Các điểm rò rỉ, khói bất thường hoặc tiếng động lạ phải được xử lý bởi nhân sự có chuyên môn.
Bên cạnh đó, người lái cần được đào tạo về kiểm tra trước ca, giới hạn khu vực hoạt động, cách nhận biết dấu hiệu nguy hiểm và quy trình ứng phó khẩn cấp. Chỉ những người được phân công, huấn luyện và có đủ năng lực mới được vận hành thiết bị trong khu vực kín.

Kết luận

Vận hành xe nâng dầu trong nhà kho, khu vực kín và nơi thông gió hạn chế luôn đòi hỏi sự thận trọng cao. Doanh nghiệp cần đánh giá không gian, bảo đảm thông gió, kiểm tra xe trước ca, hạn chế thời gian nổ máy không tải, theo dõi chất lượng không khí và đào tạo người vận hành đầy đủ. Khi phát hiện khói, mùi lạ, cảnh báo từ thiết bị đo hoặc triệu chứng bất thường, phải dừng hoạt động và xử lý theo quy trình an toàn. Những biện pháp này giúp bảo vệ sức khỏe người lao động, hàng hóa và sự ổn định của toàn bộ hoạt động kho vận.