Trong hệ thống điện nhà xưởng, thang máng cáp có nhiệm vụ nâng đỡ, định tuyến và tổ chức dây dẫn điện một cách khoa học. Một hệ thống được thi công đúng kỹ thuật không chỉ giúp dây dẫn gọn gàng mà còn hỗ trợ quá trình kiểm tra, bảo trì và mở rộng hệ thống điện sau này.

Tuy nhiên, trên thực tế, một số công trình vẫn phát sinh các sai sót trong quá trình lắp đặt như chọn sai kích thước, bố trí giá đỡ không phù hợp, thiếu phụ kiện hoặc thay đổi tuyến so với bản vẽ. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến độ ổn định của hệ thống và làm phát sinh chi phí sửa chữa. Dưới đây là những sai sót phổ biến cần lưu ý khi thi công.

1. Không khảo sát kỹ tuyến trước khi thi công

Một trong những lỗi đầu tiên là triển khai lắp đặt khi chưa khảo sát đầy đủ hiện trạng nhà xưởng. Trong nhà máy, tuyến thang máng cáp thường phải đi qua nhiều khu vực có dầm thép, cột, đường ống, hệ thống thông gió, sprinkler hoặc máy móc. Nếu không kiểm tra trước, tuyến cáp có thể bị vướng hoặc phải thay đổi hướng khi thi công.

Do đó, trước khi lắp đặt cần xác định vị trí tủ điện, thiết bị, điểm cấp nguồn và các hệ thống kỹ thuật liên quan. Những khu vực có khả năng xung đột nên được xử lý ngay trên bản vẽ hoặc trong quá trình phối hợp MEP.

2. Chọn kích thước thang máng cáp không phù hợp

Kích thước là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng chứa cáp và tải trọng của hệ thống. Một số công trình lựa chọn thang cáp hoặc máng cáp dựa chủ yếu vào số lượng dây hiện tại mà không xem xét đường kính ngoài, trọng lượng và nhu cầu mở rộng.

Nếu kích thước quá nhỏ, dây có thể bị bố trí quá chật, gây khó khăn khi thi công và bảo trì. Ngược lại, lựa chọn sản phẩm quá lớn khi không cần thiết có thể làm tăng chi phí vật tư.

Kích thước cần được xác định dựa trên số lượng, loại cáp, cách bố trí và tải trọng thực tế.

3. Bố trí giá đỡ không đúng

Giá đỡ có nhiệm vụ truyền tải trọng của tuyến cáp vào kết cấu công trình. Khoảng cách giá đỡ không nên được xác định tùy tiện. Nếu khoảng cách quá lớn, tuyến có thể bị võng khi mang tải. Nếu bố trí quá dày, chi phí vật tư và nhân công lại tăng mà chưa chắc mang lại hiệu quả tương ứng.

Khoảng cách phù hợp cần dựa trên tải trọng, kích thước, vật liệu, kết cấu của sản phẩm và hướng dẫn kỹ thuật từ nhà sản xuất. Đặc biệt cần chú ý các vị trí nối, chuyển hướng và thay đổi cao độ.

4. Sử dụng phụ kiện không đồng bộ

Một lỗi khá phổ biến là chỉ quan tâm đến đoạn thẳng mà không chuẩn bị đầy đủ phụ kiện thang máng cáp. Trong thực tế, tuyến cáp có thể cần co ngang, co đứng, tê, chữ thập, giảm hoặc khớp nối. Nếu thiếu các chi tiết này, đội thi công có thể phải tự cắt, khoan hoặc gia công tại công trường.

Việc gia công không đúng có thể làm giảm tính đồng bộ của hệ thống và ảnh hưởng đến lớp bảo vệ bề mặt. Vì vậy, cần bóc tách đầy đủ phụ kiện từ bản vẽ trước khi đặt hàng.

5. Không phân loại dây dẫn

Việc đưa tất cả dây dẫn vào cùng một tuyến mà không xem xét chức năng có thể gây khó khăn cho việc quản lý. Trong nhà máy thường có cáp động lực, cáp điều khiển, cáp tín hiệu, cáp truyền thông và cáp cấp nguồn cho biến tần. Một số loại cáp tín hiệu có thể nhạy cảm với nhiễu điện từ từ các tuyến công suất.

Tùy yêu cầu của hệ thống, cần bố trí các nhóm cáp trên tuyến riêng hoặc áp dụng biện pháp phân tách phù hợp. Đối với hệ thống có yêu cầu EMC, cần tuân thủ thiết kế và hướng dẫn của nhà sản xuất thiết bị.

6. Bố trí cáp quá chật trong máng

Máng cáp có khả năng chứa nhiều loại dây dẫn, nhưng không có nghĩa là có thể lấp đầy máng mà không cần tính toán.

Việc bố trí quá nhiều cáp có thể gây khó khăn khi kéo dây, kiểm tra và bổ sung cáp. Đối với cáp động lực, cách bố trí còn liên quan đến điều kiện tản nhiệt và khả năng mang tải của dây.

Do đó, cần xác định số lượng cáp dựa trên thiết kế và yêu cầu kỹ thuật, đồng thời dự trù không gian phù hợp cho nhu cầu phát triển nếu cần.

7. Không chú ý đến bán kính uốn của cáp

Khi tuyến thang máng cáp chuyển hướng, một số đội thi công có thể cố gắng ép dây theo góc của tuyến để tiết kiệm không gian.

Tuy nhiên, mỗi loại cáp có yêu cầu về bán kính uốn tối thiểu do nhà sản xuất quy định. Uốn cáp nhỏ hơn giới hạn cho phép có thể ảnh hưởng đến cấu trúc cáp và khả năng vận hành. Vì vậy, tại các vị trí co, tê hoặc chuyển hướng, cần đảm bảo không gian đủ để cáp được bố trí đúng bán kính uốn.

8. Thi công tuyến sai cao độ hoặc sai vị trí

Trong nhà xưởng, hệ thống cáp thường được bố trí trên cao. Nếu cao độ không được kiểm soát tốt, tuyến có thể va chạm với cầu trục, đường ống, thiết bị hoặc các hệ thống kỹ thuật khác.

Trước khi khoan, treo hoặc cố định giá đỡ, cần kiểm tra cao độ và tọa độ theo bản vẽ. Những thay đổi tại hiện trường nên được thống nhất với bộ phận thiết kế hoặc phụ trách kỹ thuật thay vì tự ý điều chỉnh.

9. Bỏ qua vấn đề liên kết và tiếp địa

Thang và máng cáp bằng kim loại có thể liên quan đến yêu cầu liên kết đẳng thế hoặc nối đất bảo vệ tùy cấu hình hệ thống và tiêu chuẩn áp dụng. Không nên mặc định rằng chỉ cần nối đất một điểm là luôn đáp ứng mọi yêu cầu. Cần xem xét tính liên tục điện giữa các đoạn, mối nối và giải pháp bonding theo thiết kế.

Đặc biệt khi sử dụng các đoạn nối có lớp phủ bề mặt, cần thực hiện giải pháp liên kết điện phù hợp nếu hệ thống yêu cầu.

10. Không kiểm tra sau khi lắp đặt

Sau khi hoàn thiện, một số công trình đưa dây vào sử dụng ngay mà không kiểm tra đầy đủ tuyến thang cáp và máng cáp. Trước khi nghiệm thu nên kiểm tra độ chắc chắn của giá đỡ, mối nối, tình trạng bề mặt, độ thẳng của tuyến, việc bố trí cáp và các điểm chuyển hướng.

Nếu phát hiện sản phẩm bị móp, biến dạng hoặc lớp bảo vệ bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển và lắp đặt, cần xử lý phù hợp trước khi đưa vào vận hành.

11. Không cập nhật hồ sơ sau khi thay đổi tuyến

Trong quá trình thi công, đôi khi tuyến thực tế phải thay đổi so với bản vẽ do điều kiện hiện trường. Nếu không cập nhật hồ sơ, sau này bộ phận bảo trì có thể gặp khó khăn khi xác định vị trí tuyến và dây dẫn.

Vì vậy, các thay đổi quan trọng cần được ghi nhận và cập nhật vào hồ sơ hoàn công theo quy trình quản lý dự án. Điều này đặc biệt cần thiết đối với các nhà máy có hệ thống điện và tự động hóa lớn, nơi số lượng tuyến cáp có thể tăng lên đáng kể sau nhiều năm vận hành.

Kết luận

Thi công thang máng cáp trong nhà xưởng đòi hỏi sự phối hợp giữa thiết kế, vật tư và đội thi công. Những sai sót như khảo sát chưa đầy đủ, chọn sai kích thước, bố trí giá đỡ không phù hợp, thiếu phụ kiện thang máng cáp, đi cáp quá chật hoặc bỏ qua yêu cầu phân tách dây đều có thể gây khó khăn trong quá trình vận hành.

Để hạn chế rủi ro, cần khảo sát kỹ hiện trường, tính toán tải trọng, lựa chọn thang cáp và máng cáp đúng yêu cầu, chuẩn bị đầy đủ phụ kiện và kiểm tra toàn bộ hệ thống trước khi nghiệm thu. Đồng thời, việc cập nhật hồ sơ hoàn công và kiểm tra định kỳ sẽ giúp hệ thống luôn được quản lý tốt trong suốt thời gian sử dụng.