NHỮNG NGUYÊN TẮC AN TOÀN KHI VẬN HÀNH XE NÂNG NHẬT

Vận hành xe nâng Nhật an toàn không chỉ phụ thuộc vào tình trạng thiết bị mà còn nằm ở kỹ năng của người lái, cách chuẩn bị hàng hóa và việc kiểm soát môi trường làm việc. Một thao tác thiếu chính xác như nâng hàng lệch tâm, chạy quá nhanh hoặc quay đầu khi càng đang ở vị trí cao có thể làm xe mất ổn định, rơi hàng hoặc va chạm với người và vật thể xung quanh.
Để hạn chế rủi ro, người vận hành cần tuân thủ quy trình từ trước khi khởi động, trong lúc di chuyển, khi nâng hạ hàng và sau khi kết thúc ca. Các nguyên tắc dưới đây phù hợp để xây dựng thói quen vận hành an toàn cho xe nâng Nhật trong kho hàng, nhà xưởng và khu vực logistics.

1. Chỉ người đã được đào tạo mới được vận hành

Xe nâng là thiết bị có tải trọng lớn và bán kính quay khác với phương tiện thông thường. Người lái cần được đào tạo về cấu tạo, giới hạn tải, điều khiển, xử lý tình huống khẩn cấp và quy tắc di chuyển trong khu vực làm việc.
Không giao xe cho người chưa được hướng dẫn chỉ vì công việc cần hoàn thành gấp. Người vận hành cũng phải hiểu các ký hiệu trên bảng tải, tem cảnh báo và hướng dẫn kỹ thuật của chính chiếc xe đang sử dụng. OSHA khuyến nghị chỉ người đã được đào tạo và đánh giá mới được vận hành xe nâng .

2. Kiểm tra xe trước mỗi ca làm việc

Trước khi khởi động, hãy kiểm tra xe khi nguồn điện hoặc động cơ đang tắt. Quan sát lốp, càng, cột nâng, xích, khung bảo vệ, ghế, dây an toàn, đèn và còi. Kiểm tra xem dưới gầm có dầu, nước hoặc dung dịch rò rỉ không.
Sau bước quan sát, khởi động xe tại khu vực trống để kiểm tra phanh, lái, tiến lùi, còi, đèn, cảnh báo lùi và thao tác nâng hạ. Nếu xe phát ra tiếng kêu lạ, rung bất thường, phanh kém, lái nặng, càng bị giật hoặc có cảnh báo trên bảng điều khiển, không được đưa xe vào vận hành.
Xe có lỗi cần được ghi nhận, báo cho người phụ trách và đưa ra khỏi sử dụng cho đến khi được kiểm tra. Không tự ý bỏ qua lỗi chỉ vì xe vẫn có thể chạy không tải.

3. Mang đầy đủ trang bị bảo hộ và cài dây an toàn

Người lái cần sử dụng giày bảo hộ, quần áo gọn gàng và các thiết bị bảo vệ theo quy định của nơi làm việc. Không mặc quần áo quá rộng, đeo vật dễ mắc vào cần điều khiển hoặc sử dụng giày có đế trơn.
Dây an toàn phải được cài trước khi xe di chuyển. Người vận hành cần ngồi đúng vị trí, giữ tay chân trong phạm vi bảo vệ của xe và không đứng lên khi xe đang chạy. Không chở người trên càng, bậc lên xuống hoặc vị trí không được thiết kế cho hành khách.

4. Xác định tải trọng và kiểm tra tình trạng hàng

Trước khi nâng, cần biết khối lượng, kích thước, độ ổn định và trọng tâm của hàng. Không nâng tải vượt giới hạn ghi trên bảng thông số. Tải quá nặng, quá cao, dài bất thường hoặc phân bố lệch có thể làm thay đổi trọng tâm của xe.
Hàng phải được sắp xếp chắc chắn trên pallet. Nếu thùng hàng rách, pallet yếu, kiện bị nghiêng hoặc các vật nhỏ có thể rơi, cần gia cố trước khi di chuyển. Hàng nên được đặt cân giữa hai càng và phần nặng nằm gần phía trước xe. OSHA cũng khuyến nghị tải phải ổn định, được đặt gần tâm và không vượt khả năng nâng của xe .

5. Đưa càng vào pallet đúng cách

Khi tiếp cận hàng, hãy giảm tốc độ và dừng xe vuông góc với pallet. Càng phải được cân bằng và đặt ở độ cao phù hợp trước khi đưa vào. Đẩy càng vào sâu, đồng thời bảo đảm đầu càng không xuyên qua hàng phía sau.
Hai càng cần được điều chỉnh để phân bố tải đều. Không chỉ đặt một càng vào giữa pallet hoặc nâng hàng khi càng chưa nằm đủ dưới tải. Sau khi càng đã vào đúng vị trí, nghiêng nhẹ cột nâng về phía sau để ổn định hàng theo hướng dẫn kỹ thuật.
Không nâng hoặc hạ càng khi xe đang di chuyển. Xe phải dừng và phanh được giữ trước khi thực hiện thao tác nâng hạ.

6. Giữ tải ở độ cao an toàn khi di chuyển

Sau khi nâng hàng khỏi mặt sàn, hãy đưa tải về độ cao thấp phù hợp với việc di chuyển. Không chạy xe khi hàng đang ở vị trí quá cao. Càng nâng cao làm trọng tâm thay đổi và giảm khả năng ổn định khi xe phanh hoặc quay đầu.
Cột nâng cần được nghiêng về sau vừa đủ để giữ hàng tựa vào giá đỡ. Không di chuyển khi cột đang nghiêng về phía trước, trừ lúc đặt hoặc lấy hàng theo đúng thao tác. Khi tầm nhìn phía trước bị che, người lái cần di chuyển lùi và quan sát phía sau, hoặc sử dụng người hướng dẫn đã được phân công.

7. Kiểm soát tốc độ và giữ khoảng cách an toàn

Tốc độ phải phù hợp với mặt sàn, tải hàng, tầm nhìn và mật độ người, xe trong khu vực. Giảm tốc trước giao điểm, cửa kho, góc khuất, nền ướt, đoạn dốc và vị trí có người đi bộ. Bấm còi ở nơi tầm nhìn bị che nhưng không dùng còi thay cho việc quan sát.
Không tăng tốc đột ngột, phanh gấp hoặc quay vô lăng mạnh. Khi vào cua, giảm tốc và đánh lái đều. Xe nâng dễ mất ổn định hơn khi quay đầu nhanh hoặc đi trên nền dốc. OSHA yêu cầu xe phải chạy ở tốc độ cho phép dừng an toàn trong điều kiện thực tế .

8. Lưu ý khi đi trên dốc, ram và sàn không bằng phẳng

Trước khi đi qua ram, cầu dẫn hoặc sàn nâng, cần kiểm tra khả năng chịu tải, độ cố định và tình trạng bề mặt. Không đi qua cầu dẫn chưa được khóa chắc chắn. Tránh ổ gà, vật rời, dầu đổ và vùng nền trơn.
Khi lên xuống dốc, phải đi chậm và kiểm soát hướng của tải. Với xe đang mang hàng, phần tải cần hướng lên dốc theo quy trình an toàn. Không quay đầu trên dốc và không dừng ở vị trí có nguy cơ trượt hoặc lăn xe.
Giữ khoảng cách với mép sàn, hố, cửa bốc xếp và khu vực không có lan can. Không đưa xe ra sát mép dock khi chưa xác định rõ vị trí dừng an toàn.

9. Chủ động bảo vệ người đi bộ và phương tiện xung quanh

Khu vực xe nâng cần có lối đi riêng, vạch phân luồng và biển cảnh báo. Người lái phải quan sát toàn bộ hướng di chuyển, đặc biệt tại góc khuất và cửa ra vào. Không di chuyển khi có người đứng trong vùng nguy hiểm giữa xe, kệ hàng, tường hoặc phương tiện khác.
Không để người đứng dưới càng hoặc đi qua bên dưới tải đang nâng. Không dùng càng để nâng người nếu xe và thiết bị chuyên dụng không được thiết kế cho công việc đó. Khi tầm nhìn hạn chế, cần có người hướng dẫn đứng ở vị trí dễ quan sát và không nằm trên đường di chuyển của xe.

10. Xử lý khi xe có dấu hiệu mất ổn định

Nếu xe nghiêng, hàng trượt, phanh không đáp ứng hoặc xuất hiện cảnh báo nghiêm trọng, người lái cần bình tĩnh giảm thao tác, hạ tải xuống nếu có thể thực hiện an toàn và dừng xe tại vị trí phù hợp. Không cố chạy tiếp để đưa hàng đến đích.
Trong tình huống xe có nguy cơ lật, không nhảy khỏi xe. Hãy giữ chặt vô lăng, giữ chân bên trong khoang bảo vệ và thực hiện tư thế theo hướng dẫn an toàn đã được đào tạo. Quy trình cụ thể có thể phụ thuộc vào cấu trúc của xe, vì vậy doanh nghiệp cần huấn luyện trước các tình huống khẩn cấp.

11. Đỗ xe đúng quy trình sau khi kết thúc

Khi dừng xe, chọn vị trí không chắn lối đi, cửa thoát hiểm, thiết bị chữa cháy hoặc lối lưu thông. Hạ càng hoàn toàn xuống sàn, đưa cần điều khiển về trung gian, kéo phanh tay và tắt nguồn. Nếu xe đỗ trên dốc, cần thực hiện biện pháp chèn bánh theo quy định.
Không rời xe khi càng còn nâng hoặc hàng đang treo. Không để chìa khóa ở vị trí khiến người không được phép có thể khởi động xe. OSHA cũng hướng dẫn phải hạ bộ phận tiếp nhận tải, đưa điều khiển về trung tính và cài phanh khi người vận hành rời xe .

Kết luận

Những nguyên tắc an toàn khi vận hành xe nâng Nhật bắt đầu từ việc đào tạo đúng người, kiểm tra xe trước ca và tuân thủ giới hạn tải. Trong quá trình làm việc, người lái cần giữ tầm nhìn, điều chỉnh tốc độ, đặt tải ổn định, giữ càng thấp và chủ động quan sát người đi bộ.
Không phớt lờ tiếng kêu lạ, rò rỉ, lỗi phanh, lỗi lái hoặc cảnh báo trên xe. Khi thiết bị không an toàn, hãy dừng xe, báo cáo và chỉ đưa vào sử dụng lại sau khi đã được kiểm tra. Việc duy trì thói quen đúng quy trình sẽ giúp giảm nguy cơ rơi hàng, va chạm, lật xe và chấn thương trong hoạt động kho vận.