KIỂM TRA HỆ THỐNG ĐIỆN TRÊN XE NÂNG CŨ

Hệ thống điện trên xe nâng cũ ảnh hưởng đến khả năng khởi động, chiếu sáng, cảnh báo và hoạt động của thiết bị an toàn. Dây dẫn cọ xát, đầu cực lỏng hoặc cầu chì sai thông số có thể khiến xe chập chờn, tắt máy hoặc mất tín hiệu.
Vì vậy, kiểm tra hệ thống điện trên xe nâng cũ cần bao quát nguồn điện, dây dẫn, máy phát, mô tơ khởi động, công tắc và thiết bị cảnh báo. OSHA khuyến nghị phải kiểm tra xe trước khi đưa vào sử dụng; xe có lỗi hoặc không an toàn cần được đưa khỏi vận hành .

Vì sao xe nâng cũ dễ phát sinh lỗi điện?

Rung động, bụi, hơi ẩm, dầu mỡ và nhiệt độ thay đổi làm vỏ dây nứt, đầu nối oxy hóa, dây mát lỏng hoặc giắc cắm mất độ chắc. Dấu hiệu có thể là khó khởi động, đèn nhấp nháy, còi yếu hoặc cảnh báo sai.
Các bộ phận chính gồm ắc quy, mô tơ khởi động, máy phát, dây dẫn, cầu chì, rơ-le, khóa điện, cảm biến và thiết bị an toàn. Nên kiểm tra theo trình tự thay vì thay thử nhiều linh kiện.

1. Kiểm tra ắc quy và đầu cực

Bắt đầu bằng việc quan sát vỏ ắc quy, khay giữ và đầu cực. Vỏ phồng, nứt, rò dung dịch hoặc có dấu hiệu nóng bất thường đều cần được xử lý trước khi sử dụng. Đầu cực bị phủ bột trắng, xanh hoặc lớp oxy hóa sẽ làm tăng điện trở tiếp xúc. Khi đó xe có thể khởi động chậm, đèn yếu hoặc mất nguồn chập chờn.
Kiểm tra độ chắc của cọc dương, cọc âm và dây nối mát. Dây không được sờn, đứt ngầm, phồng vỏ hoặc nóng cục bộ. Với ắc quy axit-chì, cần dùng kính bảo hộ và găng chống hóa chất khi kiểm tra dung dịch. Không đặt dụng cụ kim loại lên mặt ắc quy và không chập hai cực để thử.
Có thể đo điện áp khi xe tắt máy và lúc khởi động. Nếu điện áp sụt mạnh, cần kiểm tra cả ắc quy, đầu cực, dây mát và mô tơ khởi động; không kết luận chỉ từ một lần đo.

2. Kiểm tra dây dẫn, giắc cắm và điểm mát

Dây điện cần được kiểm tra dọc theo đường đi, nhất là gần động cơ, khung xe, bản lề và bộ phận rung. Tìm dấu hiệu tróc vỏ, dập, cháy xém, cọ kim loại hoặc bị dầu làm mềm. Dây chạm khung có thể gây chập.
Giắc cắm phải cắm hết hành trình, không lỏng, nứt hoặc có nước bên trong. Đầu nối oxy hóa làm tín hiệu cảm biến không ổn định. Điểm mát giữa thân xe, động cơ và cực âm cần sạch, chặt, không rỉ.
Không nối dây tạm bằng cách xoắn lõi rồi quấn băng keo. Dây thay thế cần đúng tiết diện, loại vỏ và khả năng chịu nhiệt.

3. Kiểm tra cầu chì, rơ-le và khóa điện

Cầu chì bảo vệ mạch khi dòng điện vượt giới hạn. Nếu liên tục bị đứt, cần tìm nguyên nhân chập dây hoặc quá tải. Không thay bằng cầu chì có trị số cao hơn vì dây có thể nóng trước khi cầu chì ngắt.
Rơ-le điều khiển các mạch dòng lớn. Rơ-le yếu có thể gây tiếng tạch nhưng không cấp đủ điện cho mô tơ, đèn hoặc van điện. Cần đo điện áp ở chân vào và chân ra theo sơ đồ. Khóa điện có tiếp điểm mòn cũng gây khởi động chập chờn.
Nếu bảng điều khiển tắt, nhiều thiết bị mất nguồn hoặc cầu chì cháy lại ngay sau khi thay, nên ngừng thử và chuyển cho kỹ thuật viên.

4. Kiểm tra mô tơ khởi động và máy phát

Mô tơ khởi động phải quay ổn định. Tiếng “tạch” nhưng không quay hoặc quay chậm có thể liên quan đến ắc quy, dây mát, rơ-le hoặc mô tơ. Cần kiểm tra nguồn và độ sụt áp trước khi tháo.
Khi động cơ nổ, máy phát nạp lại ắc quy và cấp điện cho thiết bị. Dấu hiệu lỗi gồm đèn báo sạc sáng, đèn nhấp nháy, điện áp không ổn định hoặc ắc quy thường xuyên hết điện. Cũng cần kiểm tra dây đai, giắc và dây mát.
Không đo hoặc tháo đầu dây khi mạch đang hoạt động nếu chưa nắm rõ sơ đồ. Chạm nhầm có thể gây tia lửa và hỏng linh kiện.

5. Kiểm tra cảm biến và thiết bị an toàn

Xe nâng cũ có thể có công tắc trung gian, công tắc ghế, công tắc phanh tay và cảm biến nhiệt độ, áp suất hoặc vị trí. Chúng giúp giám sát điều kiện vận hành và ngăn xe hoạt động khi chưa an toàn.
Bên cạnh đó, cần thử còi, đèn làm việc, đèn cảnh báo, đèn lùi và hiển thị trên bảng điều khiển. Lỗi dây dẫn, cảm biến hoặc mô-đun có thể gây mã lỗi, mất tín hiệu và làm thiết bị an toàn hoạt động sai .
Một thiết bị không hoạt động không nên bị đấu tắt để xe tiếp tục chạy. Cách này làm mất chức năng bảo vệ và che giấu nguyên nhân ban đầu.

Quy trình kiểm tra hệ thống điện an toàn

Hạng mục	Dấu hiệu cần chú ý	Cách xử lý ban đầu
Ắc quy và đầu cực	Oxy hóa, lỏng, rò dung dịch, sụt áp	Vệ sinh, siết đúng lực và đo kiểm
Dây dẫn	Tróc vỏ, cháy, dập, cọ khung	Cô lập mạch và sửa đúng kỹ thuật
Giắc cắm	Lỏng, ẩm, gỉ, chân cong	Làm sạch hoặc thay đầu nối phù hợp
Cầu chì, rơ-le	Đứt lặp lại, nóng, tiếng tạch	Kiểm tra nguyên nhân quá dòng
Máy phát	Đèn báo sạc, điện áp không ổn định	Kiểm tra dây đai và mạch sạc
Mô tơ khởi động	Quay chậm, chỉ phát tiếng tạch	Đo sụt áp và kiểm tra mô tơ
Thiết bị an toàn	Còi, đèn, cảm biến không hoạt động	Không đấu tắt; sửa trước khi dùng

Trước khi kiểm tra, đỗ xe nơi bằng phẳng, hạ càng, kéo phanh và tắt nguồn. Nếu tháo dây hoặc kiểm tra mạch công suất, cần cô lập nguồn theo hướng dẫn. Sau khi sửa, bật khóa, thử đèn, còi, bảng điều khiển, khởi động và theo dõi dấu hiệu nóng, mùi khét hoặc tiếng bất thường.

Khi nào cần đưa xe khỏi vận hành?

Phải dừng sử dụng nếu phát hiện dây cháy, mùi khét, tia lửa, đầu cực nóng, cầu chì liên tục đứt, máy phát không nạp hoặc thiết bị an toàn không hoạt động. OSHA quy định xe không ở trạng thái an toàn phải được đưa khỏi vận hành và các lỗi phải được báo cáo, sửa chữa bởi người có thẩm quyền .

Kết luận

Kiểm tra hệ thống điện trên xe nâng cũ cần bao quát ắc quy, dây dẫn, giắc cắm, cầu chì, rơ-le, khóa điện, mô tơ khởi động, máy phát và thiết bị an toàn. Kiểm tra đúng trình tự giúp phát hiện lỗi trước khi gây chập, cháy hoặc dừng xe.
Không nên đấu tắt thiết bị bảo vệ, thay cầu chì sai trị số hoặc sửa dây bằng mối nối tạm. Khi có dấu hiệu nóng, khét, phát tia lửa hoặc mất chức năng an toàn, hãy cô lập xe và để kỹ thuật viên được đào tạo xử lý.
_________________________________
CÔNG TY TNHH SX TM DV 7777
Hotline: 096.732.7777 – 097.884.9988 - 092.416.7777
Email: xenang@xenang7777.com
Văn phòng: 746 Lê Đức Anh(QL1A), Phường Bình Tân, TP.HCM
Showroom: 736 – 738 Lê Đức Anh(QL1A), Phường Bình Tân, TP.HCM