Khi nói về tình trạng răng ố vàng, đen xỉn, hầu hết mọi người đều nghĩ ngay đến các tác nhân ngoại lai (Extrinsic Stains) như khói thuốc lá, trà, cà phê hay mảng bám thức ăn. Để giải quyết, họ tìm đến các dịch vụ cạo vôi răng, đánh bóng hay tẩy trắng bề mặt. Tuy nhiên, có một dạng đổi màu răng cực kỳ nguy hiểm, vô phương cứu chữa bằng các biện pháp tẩy trắng thông thường, đó là sự đổi màu nội sinh (Intrinsic Discoloration). Tình trạng răng bị đổi màu từ sâu bên trong lõi ngà răng là kết quả của những chuỗi phản ứng hóa học, sự phân rã sinh học hoặc sự nhiễm độc hóa chất diễn ra âm thầm trong nhiều năm, biến chiếc răng thành một "nghĩa địa" chứa đầy các hợp chất biến tính.

Cơ chế hóa học phổ biến nhất và tàn khốc nhất gây đen răng nội sinh chính là quá trình Hoại tử tủy (Pulp Necrosis). Buồng tủy ở trung tâm chiếc răng chứa hàng vạn mạch máu và dây thần kinh. Khi răng bị chấn thương vật lý (va đập mạnh) hoặc sâu răng đâm thủng tủy, nguồn cung cấp máu bị cắt đứt, các tế bào tủy bắt đầu chết đi và phân hủy. Quá trình thoái hóa sinh học này làm vỡ các tế bào hồng cầu (Erythrocytes), giải phóng một lượng lớn Hemoglobin vào trong các ống ngà. Hemoglobin sau đó tiếp tục bị oxy hóa và phân giải thành các sản phẩm phụ như Hematin, Hemosiderin, và Hemin.

Đặc biệt, dưới tác động của vi khuẩn kỵ khí sinh hơi trong buồng tủy hoại tử, nhóm sắt (Fe) trong Hemoglobin sẽ phản ứng với Hydrogen Sulfide (H2S) do vi khuẩn tiết ra, tạo thành hợp chất Iron Sulfide (Sắt Sulfua - FeS). Hợp chất FeS này có màu đen tuyền đặc trưng. Chúng khuếch tán dọc theo hàng triệu ống ngà nhỏ li ti, ngấm sâu vào toàn bộ cấu trúc ngà răng. Do men răng bên ngoài có tính bán trong suốt, lớp ngà răng màu đen xám xịt bên trong sẽ xuyên thấu ra ngoài, làm cho chiếc răng "chết" có một màu xám chì, đen xỉn khác biệt hoàn toàn so với các răng sống khỏe mạnh kế cận. Trong trường hợp này, việc tẩy trắng răng bằng Peroxide bôi bên ngoài là hoàn toàn vô dụng. Bác sĩ bắt buộc phải khoan mở tủy, làm sạch toàn bộ các chất hoại tử, và thực hiện kỹ thuật tẩy trắng nội tủy (Walking Bleach) bằng cách đặt thuốc tẩy chuyên dụng vào sâu trong buồng tủy nhiều ngày liền mới có thể trung hòa được các hợp chất Sắt Sulfua này.

Một cơn ác mộng hóa học khác gây đổi màu răng vĩnh viễn đến từ việc phơi nhiễm dược lý học, điển hình là kháng sinh dòng Tetracycline. Khi phụ nữ mang thai hoặc trẻ em dưới 8 tuổi sử dụng Tetracycline, phân tử thuốc này có ái lực cực mạnh với Canxi. Nó ngay lập tức liên kết với các ion Canxi tự do trong máu, tạo thành phức hợp Tetracycline-Calcium Orthophosphate (Tetracycline-Canxi phức hợp). Phức hợp này lắng đọng trực tiếp và vĩnh viễn vào trong mạng lưới tinh thể Hydroxyapatite của men và ngà răng đang trong giai đoạn vôi hóa. Dưới tác động của tia cực tím từ ánh sáng mặt trời khi trẻ há miệng giao tiếp, quá trình oxy hóa quang học (Photo-oxidation) sẽ biến đổi phức hợp này, làm răng xuất hiện các dải màu loang lổ từ vàng sậm, nâu xám đến đen tím. Răng nhiễm Tetracycline nặng bị thay đổi hoàn toàn cấu trúc tinh thể, trở nên giòn, dễ mẻ, và việc tẩy trắng bằng hóa chất chỉ mang lại hiệu quả cực kỳ hạn chế. Biện pháp duy nhất để phục hồi thẩm mỹ là mài bọc mão răng sứ hoặc dán Veneer che phủ hoàn toàn lớp men răng đã bị nhiễm độc.

Tham khảo: https://nhakhoacamtubshung.vn/kien-thuc-nha-khoa/rang-bi-doi-mau/